Transport materiałów niebezpiecznych, w tym TSP i niewybuchów amunicji bojowej

03-12-2018

Różnorodność zagrożeń niemilitarnych, rozwój przemysłu chemicznego, organicznego i technologicznego powoduje zwiększenie na środki przemysłowe, które są niebezpieczne dla zdrowia człowieka jak i środowiska. Stwarzają realne zagrożenie życia i zdrowia ludzi, zwierząt, roślinności w wyniku skażenia biologicznego lub chemicznego, wybuchu, pożaru, zapylenia, hałasu, drgań lub wibracji. Efektem transportu ładunków niebezpiecznych (w tym TSP) może być zanieczyszczenie i skażenie powietrza, wód podziemnych, powierzchniowych oraz gleby (skażenie biologiczne, chemiczne, zmiany termiczne), naruszenie zasobów środowiska przyrodniczego, rozprzestrzeniania się ciśnienia barycznego w postaci fal podłużnych i poprzecznych.

Transport drogowy towarów niebezpiecznych polega na właściwej organizacji tego przewozu na trasie od nadawcy do odbiorcy obejmujący koncepcję przemieszczania, zlecenie zadań podmiotom wykonującym określone czynności na rzecz wykonywanego przewozu materiałów niebezpiecznych, harmonizację i monitorowanie przewozu, a także sporządzenie i wydanie niezbędnych dokumentów zezwoleń. Tym bardziej dotyczy to organizację przewozu TSP, materiałów radioaktywnych, czy przedmiotów niebezpiecznych pochodzenia wojskowego.

Podstawowe przepisy prawne, regulujące przewóz ładunków niebezpiecznych poszczególnymi rodzajami transportu to:

ADR (The European Agreement Concerning the International Carriage of Dangerous Goods by Road). Jest to międzynarodowa umowa europejska dotycząca przewozu drogowego towarów niebezpiecznych, sporządzona w Genewie 30 września 1957 r. i ratyfikowana przez Polskę w 1975 r. (Dz.U. z 1975 r., nr 35, poz. 189).

Inne przepisy to:

RID – Regulamin międzynarodowego przewozu kolejami towarów niebezpiecznych (Reglement concernant le transport international ferroviare des marchandises dangereuses), Konwencja ratyfikowana przez Polskę ustawą z dnia 18.10.1984 r. (Dz.U. z 1985 r., nr 34, poz. 15).

IMDG – Międzynarodowe przepisy dotyczące transportu morskiego materiałów niebezpiecznych,

• IATA-DGR – Przepisy dotyczące transportu materiałów niebezpiecznych w międzynarodowym transporcie lotniczym.

Transport drogowy towarów niebezpiecznych (toksycznych środków przemysłowych, niewybuchów amunicji bojowej, przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego) regulują obecnie następujące akty prawne:

Umowa europejska dotycząca przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzona w Genewie dnia 30 września 1957 r. (tekst załączników A i B jest regularnie nowelizowany co 2 lata; Obecnie obowiązująca wersja jest opublikowana, jako załącznik do: Oświadczenia rządowego z dnia 28 lutego 2017 r. Dziennik Ustaw 2017 Poz. 1119 tom 1 w sprawie wejścia w życie zmian do załączników A i B Umowy europejskiej dotyczącej międzynarodowego przewozu drogowego towarów niebezpiecznych (ADR), sporządzonej w Genewie dnia 30 września 1957 r. – Dz.U. nr 27, poz. 162),

Ustawa z dnia 28 października 2002 r. o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych (Dz.U. nr 199, poz. 1671 ze zm.),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie świadectwa dopuszczenia pojazdów do przewozu niektórych towarów niebezpiecznych (Dz. U. nr 237, poz. 2011 ze zm.),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie wysokości wynagrodzenia członków komisji egzaminacyjnej powołanej przez podmiot prowadzący kurs dokształcający dla kierowców przewożących towary niebezpieczne (Dz. U. nr 237, poz. 2012),

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 14 sierpnia 2003 r. w sprawie parkingów, na które są usuwane pojazdy przewożące towary niebezpieczne (Dz.U. nr 161, poz. 1567 z póżn. zm),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 15 września 2005 r. w sprawie kursów dokształcających dla kierowców przewożących towary niebezpieczne (Dz.U. nr 187, poz. 1571 z póżn. zm.),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 26 września 2005 r. w sprawie uzyskiwania świadectwa przeszkolenia doradcy do spraw bezpieczeństwa w zakresie transportu drogowego towarów niebezpiecznych (Dz.U. nr 200, poz. 1654 z późn. zm),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 29 września 2005 r. w sprawie formularza listy kontrolnej (Dz.U. nr 201, poz. 1667 z późn. zm),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury oraz Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 października 2005 r. w sprawie wzoru formularza rocznego sprawozdania z działalności w zakresie przewozu drogowego towarów niebezpiecznych oraz sposobu jego wypełniania (Dz.U. nr 207, poz . 1733 z późn. zm ),

Rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 4 czerwca 2007 r. w sprawie towarów niebezpiecznych, których przewóz drogowy podlega obowiązkowi zgłoszenia (Dz.U. nr 107, poz. 742 z póżn. zm),

Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 19 grudnia 2002 r. w sprawie zakresu i sposobu stosowania przepisów o przewozie drogowym towarów niebezpiecznych do transportu odpadów niebezpiecznych (Dz.U. nr 236, poz. 1986 z późn. zm),

Dla pojazdów wojskowych i związanych z wojskiem ważne jest Rozporządzenie Ministrów Obrony Narodowej oraz Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 9 czerwca 2005 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów specjalnych i pojazdów używanych do celów specjalnych Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2005 r., nr 116, poz. 973 i 974
z późn. zm.). Rozporządzenie to determinuje transport niewybuchów amunicji bojowej przez pojazdy odpowiednio przystosowane, wyposażone w tablice informacyjno – ostrzegawcze i sygnalizację świetlno – akustyczną (syreny i światła czerwono – niebieskie). W czasie realizacji zadań są to pojazdy uprzywilejowane, które poruszają się po drogach zgodnie z przepisami ruchu drogowego oraz warunkami poruszania się pojazdów specjalnych.

Przytoczone tu przepisy prawne i zawarte w nich procedury normują transport materiałów niebezpiecznych w tym TSP i niewybuchów amunicji bojowej, to jednak zdarzają się wypadki zagrażające środowisku oraz zdrowiu i życiu ludzi. Materiały niebezpieczne, łatwopalne, wybuchowe, żrące, czy promieniotwórcze transportowane często są w godzinach największego ruchu, w dzień, w pobliżu budynków użyteczności publicznej czy terenów ekologicznych. Można stwierdzić, że tylko w przypadku transportu materiałów wybuchowych i niebezpiecznych przez jednostki podległe pod Ministerstwo Obrony Narodowej stworzono i ciągle jest udoskonalany system informatyczny SI KONWÓJ – administrator Żandarmeria Wojskowa i SI PATROL , którego administratorem jest Zarząd Inżynierii Wojskowej Inspektoratu Rodzajów Wojsk Dowództwa Generalnego Rodzajów Sił Zbrojnych. Do chwili obecnej nie w pełni funkcjonuje skuteczny, cywilny nadzór nad zarządzaniem przewozami materiałów niebezpiecznych (w tym TSP) w ruchu drogowym. Marszałkowie województw, którzy zatwierdzają projekty organizacji ruchu na drogach publicznych nie prowadzą analiz zagrożeń lub zlecają dokonanie ich osobom, które ukończyły uczelnie ale nie mają praktycznego doświadczenia z skutków zagrożeń jakie stwarzają pojazdy przewożące towary niebezpieczne. Warto, aby te osoby uczestniczyły w zdarzeniu drogowym, w którym odczują skutki niewłaściwej organizacji przewozu na własnej skórze. Wojewodowie, mimo posiadanych uprawnień często nie wprowadzają niezbędnych ograniczeń dla przewozu towarów niebezpiecznych. Można więc stwierdzić, że istnieją właściwe przepisy prawne i procedury, natomiast nie są one bezwzględnie przestrzegane i realizowane przez odpowiednie władze i służby, także w odniesieniu do prób przewozu przedmiotów wybuchowych i niebezpiecznych pochodzenia wojskowego przez podmioty gospodarcze zajmujące się oczyszczaniem terenu z tych zanieczyszczeń.

Więcej informacji znajdziecie w opracowaniach wydawnictwa Toksyczne Środki Przemysłowe. Jednocześnie w ramach przewodu doktoranckiego przy współpracy z Wydawnictwo Saperskie Sp. z. o. o podjąłem próbę stworzenia systemu wspomagającego organizację, monitoring i współdziałanie wszystkich komórek odpowiedzialnych za bezpieczny transport ładunków niebezpiecznych, kompatybilny z istniejącymi resortowymi systemami.

mgr G. Rogalski

LITERATURA

1. Kawka W, Zespoły rozminowania i oczyszczania terenu w operacjach reagowania kryzysowego, AON,Warszawa 2009.
2. Leksykon wiedzy wojskowej, red. M. Laprus, MON, Warszawa 1979.
3. Rozporządzenie MON z dnia 9 listopada 2012 r. w sprawie warunków krajowego przewozu towarów niebezpiecznych środkami transportu należącymi do SZ RP lub środkami transportu, za które Siły Zbrojne Rzeczypospolitej Polskiej są odpowiedzialne (Dz. Urz. z 2012 poz. 1364).
4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 20 lutego 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad udziału pododdziałów i oddziałów Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej w zapobieganiu skutkom klęski żywiołowej lub ich usuwaniu (Dz. U. Nr 41, poz. 347)
5. Prace minerskie i niszczenia – Szefostwo Wojsk Inżynieryjnych, Sztab Generalny WP, Warszawa 1995 r. Inż. 572/94.
6. Ustawa z dnia 26 kwietnia 2007 r. o zarządzaniu kryzysowym (Dz. Urz. z 2013 r. poz. 1166 z późn. zm).
7. Ustawa z dnia 19 sierpnia 2011 r. o przewozie towarów niebezpiecznych (Dz. Urz. Nr 227, poz. 1367 i Nr 244, poz. 1454)

Toksyczne środki TSP

Seria katalogów zawierająca większość technicznych (toksycznych) środków przemysłowych (TSP). Określenia, tabele, dane i objaśnienia znaczeń stosowanych przy określaniu właściwości TSP.

Wydawnictwo Saperskie Sp. z. o. o. Spółka zarejestrowana w Sądzie Rejonowym dla m. st. Warszawy XII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego KRS 0000570573. Kapitał zakładowy 21500,00 PLN w całości opłacony.